***

Мөнх юм гэж үгүй учир
Мөрөөдөл ч бас хоосон
Хов хоосонд өөрийгөө олоход
Худгийн усанд сар бутрах шиг

***ХЭЛЭХ ҮГ***

Дурлал дусал дусал нулимс болоод
Дуугүйхэн нэг нэгээр унахад
Сэмэрсэн хадаг шиг сэтгэлээ чи
Эмтэрсэн хадан дээр орхих шиг болсон уу?

Эргээд ирнээ тэр гэж сэтгэлээ хуураад
Энэрэлгүй хорвоод гомдон
Ээжийн жаахан охин байснаа санаж
Эхэр татан уйлсан уу?

Бүсгүй минь чи сэтгэлээ барь!
Бие ээ засаад нулимсаа арч!
Хайранд задарсан сэтгэлээ солонго болгоод
Хаврын нарыг чимээгүйхэн хүлээ.

Цаг хугацааны салхи чамайг илсээр
Дусал дусал нулимсыг чинь хатаанаа
Аргамжаатай мэт сэтгэлийн уяа тайлагдахад
Амьдралыг чи арай өөрөөр харнаа.

***ГИНЖ***

Үйлийн үр бүрэлдэж
Үнэний үзүүрээс тасарч
Эхийн хэвлийд унаад
Эргэж бүтэн тойроод

Тавилангийн олсонд татагдаж
Танихгүй ертөнцөд ирэхдээ
Сэвгүй ариухан сэтгэл
Сүүгээр амлаж тайвширсан

Үзэгдээгүй харагдаагүй зочин
Үүр шөнөөр ирээд
Хүү чинь ирлээ гэсээр
Хойморь эзэлж эрхэлсэн

Хөх тэнгэрээрээ тамгалуулж
Хөх толботой ирсэн учир
Хөхөлбөр их уулсаар нь нөмөрлүүлж
Хүү нь болж өссөн учраас

Эх орон таныхаа энгэрт
Эгнэгт үүрд тэвэрүүлэхийн учир
Энгэр дээр минь ургасан үрээ
Эх орон таньдаа үлдээхийн учраас

Эрэлхэг хөвгүүд чинь цусаараа бичиж бүтээсэн
Эгнэшгүй ариун түүхийг тань таслалгүй
Эх орон монголынхоо төлөө
Энэ биеээрээ гинж болно.би

***ГЭРЭЛ***

Харанхуйн дунд тэмтчин алхсаар
Хаана очих хүрэх гэж яваа юм бол би
Хаанаас,хэзээ ч юм бэ гарах гэрэлийг харуулдаж
Хэний ямархан хүсэлээр хаашаа явж байгаа юм болоо

Түмэн өнгийн бодол минь
Түнэр харанхуйд төөрөөд
Мэдэгдэхгүй,үнэртэхгүй,харагдахгүй баригдахгүй
Хаана байгаа юм болоо би

Цаг хугацааны олсонд чирэгдэж
Цай буцлах хоромд амьдрал шатаж
Утаачгүй замхараад
Ухаарал уурших шиг болоод......

Бурханы сураг
Будант алсад сонсогдох цуурай шиг
Нэр зүүсэн нэгэн сүнс би
Нам гүмхэн бүдгэрсээр

Зах хязгааргүй хоосонд
Залбирах төдийд итгэл сарниад
Нэлэнхүй харанхуйд өнчин сэтгэлийн
Нимгэн далавч ургаж гүйцэхгүйнээ

Одоо би хаашаа ч явахгүй
Орших эс оршихын дэнсэн дээр
Өөрөө өөрлүүгээ тос мэт шингээд
Өвс шиг шатаж,солир мэт зурвасхан гэрэлтэе

***ЯАХ ГЭЖ . . .***

Хэн нэгэн хийчихсэн юм шиг
Хэзээ ч юм бэ зохиочихсон амьдралд
Хэрэгтэй ч юм шиг
Хэрэггүй ч юм шиг би амьдарсаар л

Өчигдөр өнөөдөр хоёрын завсараас
Өндийж босоод
Өлсгөлөн сэтгэл
Өлөн нүдээр юу ч юм хайгаад л

Сээр нуруутан амьтан шүү чи гэж
Сэрүүн зүүд шиг амьдрал сануулсаар
Сэтгэлийн хүчээр хүлээснээс салах
Тэнгэрийн оч ,түүний хэсэг шүү гэж сэтгэл минь хэлсээр

Тэндээс би шидэгдэж
Тэгээд тойрог замаар эргэлдэж
Адгуус бурхан хоёрыг заагалсан олсон дээр
Алдаа оноо хоёрыг үүрсэн аянчин

Тиймээ энэ бол үнэн
Тийм болохоор дургүй минь хүрч байна
Яагаад ингэж явах ёстой юм
Яагаад,яагаад ингэж амьдрах ёстой юм

Яс махны зовлон дээр
Сэтгэлийн зовлонг үүрээд
Яс булаалдсан ноход шиг амьдралд
Яах, яах гэж.................

Гэхдээ би юу ч гуйхгүй ээ
Гэмгүй мөртөө зугатаах цагаан зээр шиг явахгүй
Үхэл үү явах өгсүүр замдаа
Өөрөөсөө л би гуйж амьдарна

***ЗАМД ГАРЛАА***

Сэтгэл минь сэмэрсээр байна
Сэрүүн зүүд шиг амьдрал сэмлэж байна
Уруулаас давж унах унхиагүй үгс сэмлэж байна
Унтах нойрны зүүд ч уяагүй нохой шиг хэмлэж байна

Нүцгэн талын ганц мод шиг
Нөмгөн сэтгэл минь жиндэж байна
Ухаанаас хайр ургахийг хүлээж
Урсах цаг хугацаанд урагдаж байна

Сар шиг өнчин сэтгэлээс
Нар шиг илчтэй гэрэл гардагийг би мэдсэн болохоор
Өвчинд шаналсан ээжээс минь
Өгүүлэшгүй их хайр гарсаныг би харсан болохоор

Сэмэрч норсон сэтгэлээ
Сарны гэрэлд тэмтэрч дэлгэчихээд
Өөрийнхөө сэтгэлийн хүчийг олохоор
Өнөөдөр би замдаа гарлаа

***НЭГ Л***

Би нэг л амьдарна
Нэхэл хатуу хорвоог нэг удаа туулна
Насны хэмжээ дуустал
Намайг ухааруулдаг зовлонтой хамт туулна

Ээж аав минь өгсөн болохоор
Эрх биш нэрээ хайрлана
Зовлон дундаас түүсэн болохоор
Зон олондоо шүлэгээ үлдээнэ

Тээр дээр жаргал байдаг тухай
Тэнэгүүдийн үлгэр зөндөө сонссон
Үзсэн хүн байгаагүй үлгэрт итгэж явсанаас
Өнөөдрөөрөө амьдраад дууссан нь дээр

Жаргал гэж юу байдагийг
Зовсон хүн л мэддэг
Эрүүл байж байгаад үхэх
Үнэндээ жаргал биш гэж үү

Онол үзэл ярьсан
Олон тэнэгүүдийг мэднээ
Одоо боллоо
Орчлонг би өөрийнхөөрөө л хардагаа

Алдар нэр хөөцөлдөж
Амьд төрөлийн адаг болохгүй
Авс өлгий хоёрын завсар
Амьд байхдаа л жаргая

-----Алив нэг хундага өргөе---

***ЧОНЫН НҮДЭЭР***

Үрээ хайсан эх шувуу
Үдшийн бүрэнхийгээр тамирдан унах шиг
Үнэний эрэлд гарсан би
Үзүүргүй олсноос атгаад туйлдлаа

Цаашаа зам хязгааргүй цэлийгээд
Харин буцаад явах хүсэл алга аа

Бурхан чи байдаг бол
Буг чөтгөрч хамаагүй надруу явуулаач
Байхгүй үнэний чинь эрэлд ханисаад
Балрах мөрөө цаг хугацаанд чинь гээе

Хатгаад байгаа сэтгэл минь дээ
Халираад байгаа итгэл минь дээ

Будант нэг л өдөр буцаад би өөрлүүгээ явна
Байх байхгүйн завсраас үнэний учгийг атгана
Жирийн өвсөнд үнэний тайлал оршдогийг мэдээд
Жинхэнэ амьд байгаль руу алхам ойртоно

Тэгээд чонын нүдээр хүнийг хараад
Цочиж өөрөөсөө алхам холдоно оо

***ӨНЧИН СЭТГЭЛ***

Өнчин шувуу шиг сэтгэл минь ганцаардаж
Өрх энэ битүү энэ хорвоогоос өөрөө зай авч холдоно
Огторгуйн гүнд дэхь шаргал туяанд далавчаа ээж
Орхиод гарсан дэлхийгээ огт өөр нүдээр харна

Нүд минь ухаанаар харах хоромд
Нэг л их цагаахан цас сэтгэлд минь бууна
Нарийн бийрын үзүүрийг цасанд дүрээд
Намаг шалбаагт байгаа хорвоод гэгээн зам зааж зурна

Тавилангийхаа хүлээсэнд үүрэндээ эргэж буухад
Танигдаагүй ертөнцийн түмэн зовлон угтана
Танидагаараа тамхи шүдэнзээ аваад
Тамын тогоонд жаргал эдлэн сууна аа.

***ҮГҮЙЛЭГДЭЭД Л БАЙХААР***

Өөрийнхөөрөө л би зовж жаргаж явна
Өнчин саранд ч гунигаа хэлмээргүй байна
Үхэлтэй ганцаараа нүүр тулж уулзахын учир
Үүрд биш түр үдлээд буцахын учраас

Хэдэн шүлэгээрээ дээл хийж сэтгэлээ хучичхаад
Хэн ч явж байгаагүй тавилангийнхаа замаар явна
Буруу ч бай зөв ч бай миний л амьдрал
Будантай ч бай,гунигтай ч бай миний л сэтгэл ээ

Бурхан ч гэсэн өөрийн зовлонтой байдаг хорвоод
Буруу саналгүй өөрийнхөөрөө л зовж явая!
Гаргахаас нааш амардаггүй энэ сэтгэлээ
Гал болгож хэн нэгийг дулаацуулаад явнаа

Мөнхийн ус бол мөнхийн зовлон гэж хэлээд
Мөрөн дээрхи ачаагаа үүрээд явна
Ханийнхаа сэтгэлийг дүүргэж очоод
Хамтдаа хоёулаа зовлонг жаргал болгоод явна

Эхэлсэн бүхэн төгсдөг жамтай болохоор
Энэ хорвоогоос буцахдаа эргэж нэг харнаа
Үдлээд буцсан энэ амьдралдаа
Үгүйлэгдээд л байхаар явнаа би

***ГАНЦХАН САРНАЙГ***

Сэтгэлийнхээ жолоог хэсэг тавья
Сэмхэнээр дөхөх дурлал руу явна уу өөрөө мэдэг
Хэзээнээс хэлхээтэй мэт гомдолтой минь нийлээд
Хэний охин үрийг зовоох гэж явна уу өөрөө л мэдэг

Дур,хүсэл хоёртой хэлхэлдээд
Дуугаа нийлүүлээд дуртай зүгрүүгээ яваг цаашаа
Надад хамаагүй мэт нүдээ аниад
Намар оройн нүцгэн мод шиг үлдэе

Алдаж онож л яваг ээ сэтгэл минь чи
Андуурч, хууртаж л яваг зүгээрээ
Янагийн бороонд норож явахдаа сэтгэл минь
Ятгын эгшиг сарнайн тухай дуулахыг сонсоорой

Сэтгэл минь чи чөлөөтэй нис!
Чиний алдаанд би өөрийгөө дэнслэн тавья
Хайранд ургасан сарнай ганцыг
Харин чи олж ирээрэй

***ОДДЫН ДУУ***

Одод эрхэстэй ярилцаж хонолоо
Орчлонд яах гэж байдгийг нь асуулаа би
Миний мэдэхгүй өнгөөр тэд дуу дуулж өглөө
Мөнх мөнх бусын тухай дуу байлаа

Мөнхийн цэгийг тойрч эргэдэг гэнэ
Мөхөж төрж байдаг гэнэ
Өөрийгөө шатаан зовж байдаг гэнэ
Өнгөт тоос болон цацагдсан гэнэ

Би түүнтэй холбоотой гэнэ
Бидний тавилан адилхан гэнэ
Амьдрал хэмээх том жүжигт
Адилхан бид оролцдог гэнэ

Цаг хугацаанд захирагддаг гэнэ
Цаашдын тавилангаа мэдэхгүй гэнэ
Одод бид хоёр бие биендээ барилдаж
Орчлон хэмээхийг бүтээдэг юм гэнэ

***ЯВНА. ИРНЭ***

Нэг л өдөр би явна
Нэр шүлэг хоёр минь үлдэнэ
Нарны дор алдаж онож явсаныг
Найраг шүлэг минь хэлж үлдэнэ

Тээр дээр хэсэг байна
Тэнгэрийн оронд ганцаардаж сууна
Бурханы тавиланг сэтгэл минь өрөвдөж
Бусадын буруу зөвийг шүүх хүсэл төрөхгүй

Маргаашаа мэдэхгүй алхах энэ амьдралд би дуртай
Манан дунд тодрох уулсын оройг харах би дуртай
Сайхан хүүхний бэлхүүсэнд нүдээ хэсэг унгаачихаад
Салхи сөрөн шүлэг бодож алхах би дуртай

Нүдний нулимас цийлэгнүүлж хурдны морьд ирэх шиг
Нүгэлийн толботой амьдралдаа нүцгэн биеээрээ яарч ирнэ
Дөнгөж сая төрсөн эхийн харцанд өлгийдүүлэх гэж
Дөчин ес хоногтоо багтаж би ирнээ

***ТЭНГЭРИЙН ЗААДАЛ ШИГ . . .***

Сайхан аялгуугаар аргадан байж
Санаа сэтгэлээ гуйн байж
Өөрийнхөө сэтгэл рүү орж үзлээ
Өчнөөн хог новш байхыг харлаа

Тэнд дандаа хог байсангүй ээ
Тэнгэрийн заадал мэт судалууд байна
Ээж ааваас минь өгсөн
Эрдэнийн хэдэн чулуу байна

Найраг шүлэг ухааралд шарласан
Намрын навч шиг хэдэн алт байна
Наймын тоо шиг тойрог битүү дугуйрсан
Намайг зовоодог хүсэл,гуниг хоёр минь байна

Сэтгэл хэмээх тэр саванд
Сэжиг хүрэмээр шунал байна
Хөөж гаргамаар нохой тачаал
Хүнийх гэлгүй дайрахад бэлэн байна

Өөрийгөө л гэх өчүүхэн бодолууд
Өрөв тасын ангаахай шиг ангалзаж байна
Өчнөөн жил улалзаж байгаа
Өнчин уур хилэнгийн мунхаг цог байна

Тэнгэрийн заадал шиг судалуудаа
Тэнгэрлэг бүхнээр усалж ургуулаад
Намрын навч шиг хэдэн шүлэгээрээ чимээд
Наймын тоо шиг хүсэл,гуниг хоёроороо мануулна

***СҮҮЛЧИЙН ГУНИГ***

Хамгийн сүүлчийн гуниг минь нисээд явчихад
Хайр,хүсэл хоёроо хайгаад би олсонгүй
Сэтгэлд минь ногоон цас будран орж
Итгэл минь цагаан мөр гаргасаар цаашлан одлоо

Хажууд минь бурхад ирж суугаад
Хамгийн сайхан үгсийг хэлнэ
Нутгийн шувуу намайг танин ирж
Нуурын тухай сайхан дуу дуулна

Гуниг,хүсэл,хайр,итгэлээ алдсан би
Гутлаа арчин,өөрийнхөө тухай л бодно
Үнэндээ үхэж ч чадахгүй өлбөгөр амьтан
Үргэлжилсэн нэгэн өнгөөр ярина

Бүхнээ алдсан намайг хүмүүс мэдсэнгүй
Бор өнгийн шинэ малгайг минь шохоорхон харна
Би хэмээх нэгэн ертөнтц минь ингээд дууслаа
Би өөрөө нэр зүүсэн,малгайтай адгуус боллоо

***

********************************************

Хувь тавилан минь би чамаас нэг л зүйлийг хүснэ
Хүмүүн заяаг тэрсэлж нэг л зүйлийг шаардана
Хатан Туулын эрэгт төрүүлсэн шигээ хувь тавилан минь
Хан Богд уулын минь бэлд л үхүүл хувь тавилан минь

****************************************

Авсан юм чинь архиа уух л болно
Амьд л байвал шүлэгээ бичих л болно
Хүссэн хүсээгүй тавилангаа дагах л болно
Хүнийг л хайрласан юм бол би зовох л болно

****************************************

Цал буурал толгойтой өвгөн бишээ би
Цахилж яваа гөрөөс шиг залуу бишээ би
Царай болон өнгө төгс нэгэн бишээ би
Цагийн саалтанд гундавч цагаан мөртэй явах нэгэн билээ би

*****************************************

Шүлэгчийн шүлгийг сонсож
Шүүдэр хураасан өвс нэгэн билээ,би
Шунал,тачаал ихэдсэн энэ хорвоод
Шулуун явж чадаагүй нэгэн билээ,би

***

Аврал минь надад өөрт минь бий
Аюулт дайсан минь надад өөрт минь бий
Амьдрал минь алдаа шившиг хоёр
Амьдрал минь алд дэлэм эндүүрэл

***************************

Би өөрөө бурхан
Би өөрөө чөтгөр
Би бурхан чөтгөр хоёрын нэгдэл
Би буян бузар хоёрын уут

******************************

Сарны доор нулимас урсаж л байг
Салхины аяасаар өвс бөхөлзөж л байг
Сархадын халуунд зүрх шатаж л байг
Сайханыг танихын тулд сэтгэл зовож л байг

***ХЭН***

Өнгө өнгийн цэцэг талд ургаад дээр нь эрвийхэй нисэх нь
хэний хийсэн бүтээл вэ?
Өнчин хайлаасны сүүлчийн навч тасараад салхинд хийсэх нь
хэний хүссэн хусэл вэ?
Буцаад ирсэн шувууд нуурийн мандалд буух нь
хэн дуудсан юм вэ?
Будан татсан нутагтаа буцаад төрөхийг минь
хэн хориглосон юм вэ? ХЭН

***

Эхээс төрөөд дуугаа намдааж бүүвэйн дуунд уяарсан би
Эсгий сунган эр болоод чиний хайранд уяарсан би
Эргэх хорвоод ээж,аав болоод үрийнхээ дуунд л уяарсан би
Энэ л амьдрал,эрээн бараан хүний нийгэмд л хатуужсан би

***ХӨХ ТЭНГЭРИЙН ОРНЫГ ХЭН Ч..***

Яасан их шунал вэ?
Ямар цаддагүй сэтгэл вэ?
Хаанаас ирсэн бирд вэ?
Хэн гээчийн үр вэ?

За яахав тэгэж л бай! Ядарсан олны
Зовсон сэтгэлийг идэж л бай!
Бүх юм хэмжээтэй гэдгийг
Би хэлж цаг хугацаа харуулна

Зүрхэнд уяатай эх орныг минь чи худалдаж идэж байгаа учир
Зүгээр чамайг хараж чадахгүй .нүд минь хорсдог юм
Зулгааж идсэн бүхэнд чинь хонхойж үлддэгийг мэддэгүү чи!
Заяа буян хоёр минь чамтай эвлэрнэ гэж санаа юу чи!

Үхсэн хойноо ч чиний яс өндөлзөнө
Үр хүүхэд чинь чамайг луйварчин байсныг чинь мэднэ
Өлсгөлөн хүүхдийн үмх талхыг булааж идсэнийг чинь
Өнөөдөр би бичиж маргааш цаг хугацаа батална

Мичид долоон одноос морио аргамжиж явсан
Миний өвгөдийн буяныг чи идэж барахгүй
Талын наран доороос нь ургадаг эх оронд минь
Тавилан заяаг нь дээрээс нь өргөдөг хөх тэнгэр байдаг юм

***ГАМШИГ***

Саяхан энд нар тусаж байсан юм үүл халхалчихаж
Сайхан залуу насаараа гэрэлтэж байсан юм тэр залуу
бие ээ тоочихож
Өглөөгүүр энүүгээр бороо оржээ.чийг үнэртээд сайхан байна
ӨӨ тэр залуу яасан вэ? гэж үү? чийгний хорхой болсон.хайран залуу нас

***ГУЙЛТ***

Намайг нэг юм л хүлээж байгаа үнэн шүү
Нуугаад байх юм алга аа үхэл чи хүлээж байгаа
Цаг жилүүдийг унасаар чам дээр би очино оо
Цагаан толгойтой болтлоо амьдрах хүсэл байна

Чи битгий шоолоод байгаач!

Гэнэт хааяа чамайг хаая санах юм.үнэн шүү
Гэхдээ би чамайг мартаагүй ээ үхэл минь
Цаг мөчүүдээр ухаарахыг хүсэх юм.гүйцэхгүй юм байна
Цагаан толгойтой болсон ч ухаарч дуусахгүй юм байна

Чи битгий өрөвдөөд байгаач!

Үнэндээ чамаас асуух юм их байна
Үхэл чи хэлж өгөхгүй л дээ би мэдэж байна
Нүгэлд дарагдсан дэлхий дээр буцаагаад чи авчирна.
Нүгэлээ үйлдэх гэж яарсан, нүцгэн бие чарласаар ирнэ

Чи битгий нуугаад байгаач!

Сарыг татан нарыг аргадах уртын дуундаа уярах гэж ирнэ ээ
Сүүний үнэртэй гэртээ эсгий үнэгэнд хууртах гэж ирнэ ээ
Сайхан монгол бүсгүйн биеыг салхинаас харамлан эдлэх гэж ирнэ ээ
Санчигны үсээ бууралтал санагдах сайхан эх орондоо л ирмээр байна

Чи зөвшөөрөөч,би гуйя!

***ХҮСЭЛ МИНЬ***

Оршил

Зүгээр л байж чадахгуйн
Зүрхэнд урсах аялгуугаа шүлэг болгон гаргая
Хэнзхэн хаврын яргуй цасан доороос цухуйх шиг
Хэнд ч хэлэмгүй хүсэл минь сэтгэл дотороос хатгаад байна

Миний хүсэл

Хүсэл минь чи надтай хамт төрөж
Хөхний товч хайлгуулж сүүний амтыг мэдэрүүлсэн
Хөнгөн нойрсох эхийн халуун энгэрээс зугтаалгаж
Хөх тэнгэрт хөвөх үүлсийн хойноос сарвайлгасан

Хүсэл минь чи надтай хамт өсөж
Хүний өөрийн ялгааг нүдэн дээр минь таниулсан
Хөнгөн гунигтай, цагаахан итгэлтэй
Хүүхэд насыг минь чи хамт үдсээн

Залуу насны аагийг хүсэл чи өрдөж
Дэнгийн эрвийхэй адил гэрэлрүү зүтгэн тэмүүлсэн
Дэндүү омголон хүсэлээр нурааж ,бүтээж явахдаа
Дээлэнд багтах ухааныг тэгэхэд олж харсаан

Хүсэл минь чи намайг хэзээ ч орхиж байгаагүй
Хүрэн зүрхний угаас ундарсаар л байсан
Гуйлгачин баян хоёрын дундуур намайг чирэж явахад чинь
Гутрал,цөхрөл гэдгийг даваж сурч явсаан

Хагацалын мөнгөн аяга гар дээр хагарч байхад
Харанхуйг зүсэн ирэх бугын урамдлага шиг чи над дээр ирсэн
Харийн газар өвчөнд дарлуулан хэвтэж байхад
Ханийн халуун энгэр шиг чи намайг тэвэрсээн

Ганцаардалын зовлон зүрх базалан өвтгөхөд
Ганцхан чи л надад хань болсон
Сэтгэл гээч гэрийн хойморт нь суудал байх юм бол
Хэзээч эргэлзэхгүйгээр чамайг би суулгана

Хэсэгхэн цагаан үүл нар халхалаад явдаггүй ээ
Хэнээс ч нуугаагүй хүсэл минь сэтгэлээс хатгаад суулгадаггүй ээ
2007-10-3 Soeul

***БИ ГЭЖ ХЭН ВЭ? ***

Өнөөдрийг зүгээр л дэмий өнгөрөөмөөр байна
Өвс бүхэн миний төлөө ургадаг гэж бодоод
Сар хүртэл намайг тойрдог гэж өөрийгөө баясгаад
Сархад ууж хорвоог тоомжиргүй хармаар байна

Өөрийгөө бурхан гэж сэтгээд
Өнчин хайлаасанд хань болж суумаар байна
Намрын навчсыг хайхрамжгүй туучаад
Нарны хэлтэрхий дээр гишгэж байна гэж бодмоор байна

Бүх зүйл түр зуурынх гэсэн философи амандаа үглээд
Бүүр юу ч бодохгүй тэнэмээр байна
Сайхан төрсөн гэж өөртөө итгүүлээд
Салхитай хамт охид эргүүлмээр байна

Гуниг зовлонгоор нэрж гаргасан ухаанаа
Гудамжны мухрын нэгэнтээ шидчихээд
Гартаа шүхэр эргүүлсэн шиг ээ
Гал зуран тамхи татсаар алхмаар байна

Газраас том алт олчихоод
Гартаа ч барилгүй өшиглөмөөр байна
Тэнгэрийн дагиныг тэрхэн хавьдаа хүлээж
Түүнийг ирэхлээр нэг л юм асуумаар байна

Тиймээ нэг л юм асууя
Би гэж хэн вэ?

***ЭРВЭЭХИЙ***

Өглөөгүүр тэр авгалдай байсан
Үзэмгүй муухай өт байсан
Өдрийн наранд өнгөө дэлгэж
Үзэсгэлэн төгс эрвээхий болсон

Өнгийн цэцэгс түүнд хөл алдан
Өөр хоорондоо магтан гайхацгаасан
Намгийн хажуугийн намхан цэцэг хүртэл
Над дээр буугаасай гэж мөрөөдсөн

Нэг өдрийн наст тэр эрвээхий
Нарны туяаг сулжин ниссэн
Надаас өөр үзэсгэлэнт амьтан байна уу гэж
Намгийн цэцэгнээс асууж тохуурхасан

Үдээс хойх нь тэр эрвээхий
Өөртэйгээ тавилан нэгт ижилээ олсон
Улаан цэцэгийн дэлбээн дор нуугдаж
Учиралын мананд умбан цэнгэсэн

Үдэшийн нар шаргалтан хажуулдахад
Өнөөх хосийн амьдрал дуусах болжээ
Өнгийн цэцэгс тэднийг тоосонгүй
Өдрийн гоо сайхныг нь бүгд мартажээ

Намгийн цэцэг тэр хоёрийг өрөвдөн
Нарийхан мөчир дээрээ суулган
Үр удамаа үлдээгээд явдаа гэж
Өөрийгөө умартан хэллээ

Хүн бол адгийн амьтан
Хүсэл нь дийлдэхгүй шуналын амьтан
Нэг өдрийн наст шавьж шиг амьдрах юм бол
Нэр зүүгээд хүн царайлаад амьдарч яах юм вэ?

***ЯЛ АСУУХ НЬ***

Огторгуйд хэн цацсан юм бол энэ олон ододыг
Орших үл оршихын энэ амьдралыг хэн зохиосон юм бол
Нарыг зовоон байж намайг яах гэж дулаацуулдаг юм бол оо
Нас дуустал үл салах зовлон дунд намайг яах гэж илгээсэн юм бэ?

Зураг төөрөгтэй минь зовлон дунд шидчихээд
Зугаацан,тохуурхан харж байгааг чинь мэдэж байна
Алган дээр амьдралыг минь зурж явуулчихаад
Алсан ялааны тоогоор ял тооцоод ахиад зовоохыг чинь мэдэж байна

Мөнхийн хутгийг чи олчихоод
Мөхөсхөн сүнсүүдийг зовлонгийн тойрог руу түлхсэн
Мөрөөдөл хэмээх үзүүргүй зовлонг
Мянга мянган жил харамгүй чи өгсөн

Хэзээ чиний тоглоом дуусах юм бэ
Хэдэн галвыг дамжиж зовох юм бэ
Байх байхгүйн дундах хоосон орчлонгийн чинь завсраас
Би чамаас ял асуусаар байна шүү!!!

***ДУРЛАЛ ОРШИНО***

Дан дээлтэй гарсан юмсан
Даараа боловуу яагаа бол....(ардын дуунаас)

ДУРЛАЛ ОРШИНО

Хайрлах мэт харах харцанд чинь миний дурлал оршсон
Харамсах мэт санаа алдах амьсгалд чинь миний дурлал оршсон
Хаяад яваагүйч эргээд ирээгүй заяанд чинь миний дурлал оршсон
Хамаг амьдрал өөрийгөө мартах тэр л агшинд чинь миний дурлал оршсон

Орчлонд намайг хайрласан хайранд чинь миний дурлал оршсон
Олон үггүй цагаахан аалинд чинь миний дурлал оршсон
Орхиод яваагүйч ороод ирэхгүй тавиланд чинь миний дурлал оршсон
Орны даавуун дээр үлдээсэн үнэрэнд чинь миний дурлал оршсон

Хайртай гэж чамд хэлээгүй мөртлөө би
Хамгийн сүүлд баяртай гэж хэлэхэд чинь мэдэрсэн
Хагацал үзэж байж хүн болж үлддэгийг
Хүний хорвоод тэгэхэд би мэдсээн

***ӨРШӨӨ***

Тэнэгүүдийн энэ хорвоод тэсрэх бөмбөг хэрэггүй
Тэртэй тэргүй галав юүлж,ганцхан хөрвөөхөд дуусна
Энэ дэлхий нүгэлд дарагдан тамирдахдаа
Их л гашуун бороогоор уйлж нэг л удаа хөрвөөнө

Тээр дээрээс аврал эрсэн хүн дүрстнүүдэд
Тэртээ тэргүй үг хэлээд нэмэргүй
Аврал өөрт чинь байгаа гэж аль дээр хэлсэн
Алт,мөнгө,алдар нэр чинь хоосон гэж ахиад нэг хэлэе

Бурханы хутагийг олж төрсөнөө мэдэхгүй хүн сүрэг минь
Бузараа уул шиг овоолчихоод амьдарсаар
Дэндүү их нүгэлийг чинь дааж ядан эргэхдээ
Дэлхий хүртэл зовож байдаг юм шүү!

Гэрэл хүртэл дэргэд тань дарагдах гэгээн мэргэд минь өршөө!
Гэмтэй мөртлөө тэнэг,гэнэн олон хүмүүнийг өршөө!
Газар, дэлхий,чулуу хүртэл амьтайг мэддэггүй
Гэрэл хараагүй,сохор хүн хархуудыг өршөө!

*** ХҮСЭЛ ***

Би өөрийнхөөрөө амьдрахыг хүснэ
Би өөрөөсөө илүү бичихийг хүснэ
Би Бурхадын доорх шаргал мананг харахыг хүснэ
Би будан татсан нутагтаа буцаж төрөхийг хүснэ

Би намар намарт ухаажиж навчсын зовлонг ойлгохыг хүснэ
Би хавар хаварт ургаж хайрын бороонд дэлбээлэхийг хүснэ
Би нарны доор хүмүүний зовлонг хуваалцахыг хүснэ
Би нас хийгээд жаргалаа найраг,шүлэг болгоод явахыг хүснэ

***Сэтгэл амраахуй***

Яруухан дуут хөхөө шувуу минь чи донгодохоо азна , намайг сонс!
Ялгуухан урсгалт горхи минь чи чимээгээ аяд , намайг сонс!
Янагш орших оддын тэнд би очмоор байна
Ямар ч юм бодолгүй нам гүмхэн тэнд л хөвмөөр байна

Сэмэрч урагдсан сэтгэлээ дэлгэж тэнд хаячихаад
Сэрүүхэн унтаж хэсэгхэн ч гэсэн амармаар байна
Атаа хорсол, гомдол гунигаа тэнд орхичихоод
Анхны цас болж алганы чинь хонхорт зөөлөн бууж хайлмаар байна

Яруухан дуут хөхөө шувуу минь чи одоо дуугаа дуул!
Ялгуухан урсгалт горхины чимээтэй хөг нийлүүлэн хөгжилд!
Янагш орших одод минь чамд би баярлалаа
Яг л энэ мөчид үүнийг л бичих гэсэн юм.

сэтгэл минь чи одоо амар даа

***ИХ АМГАЛАН***

Үхэх цаг боллоо өвөлжөөгөө хурдан засья
Үхэх цаг боллоо өр авалгаа дуусгая
Үхэх цаг боллоо илүү дутуугаа янзалья
Үхэх цаг боллоо үлдэх хэдээ зовоолгүй явъя

Үхэх цаг боллоо үйлдсэн нүгэлээ наминчилья
Үхэх цаг боллоо үлдээх үгээ хэлье
Үхэх цаг боллоо өвгөдийн газраар очьё
Үхэх цаг боллоо өөрийн нутгаа эргэе

Үхэх цаг иржээ өнгөрүүлсэн амьдралаа дурслаа
Үхэх цаг ирэхэд үр хүүхэддээ л хоргодлоо
Үхэх мөч иржээ сүүлчийн удаа бие,сэтгэлээ зовоолоо
Үхлийн дараах амьдралруу өөрөө би урслаа

Өө ямар их амгаланг мэдэрнэ вэ сэтгэл минь
Өвдөхгүй, зовохгүй,өлсөхгүй, даарахгүй,гунихгүй, гутрахгүй, ичихгүй, айхгүй
Өчнөөн зовлонгийн хүлээснээс ангижирлаа
Үхэл гэдэг чинь үнэндээ төгс амгалан юмаа

Өсөхөөс өдий хүртэл зовсон бие ,сэтгэлээ амраая
Өөр хаанаас ч олдохгүй энэ их амгаланг
Одоо л ханатлаа эдэлье
Өө дөчин есхөн хоног л ...............

2007-5-7

***ТЭГЭХЭД БИ***

Тэгэхэд би гэнэн байж
Тэвэр дүүрэн хайр тэвэрээд гүйдэг байж
Тэнгэр лүү газрын тоос босгосон
Тэнэг амьтан явдаг байж

Сарны гэрэлийг нарны тусгал гэдгийг
Сайхан төрсөн чамайг хүнийх гэдгийг
Мөрөн дээр толгой яах гэж байдагийг
Мөхөсхөн амьтан мэдэхгүй явдаг байж

Дууны аяалгуу цаанаа гуниг агуулдагийг
Дурлал өөрөө хагацал дагуулдагийг
Чулуу хүртэл өөрийн тавилантайг мэдэхгүй
Чухал царайлсан гэнэн амьтан байж

Гэхдээ...
Хайрын хүчээр сэтгэл дэлбээлж дэлгэрдэгийг
Хамгийн сүүлд мэдээгүй хамгийн азтай хүн байжээ.би

***ГУРВАН ЦЭГ***

Эхэлсэн мөртлөө дуусаагүй хайрын тухай
Эцсийн удаа шүлэг тэрлэе
Сэтгэл өөрөө хөгширдөггүй учраас
Шүлэг минь чи залуугаараа үлдэнэ ээ

Хайрын хүчтэй цаламыг чи надруу шидээгүй
Хайрлан дасна гэж би ч үнэндээ бодоогүй
Чиний сэтгэлийн доторхи галыг олж харчихаад
Миний сэтгэлийн оч үсэрсэн байж магадгүй ээ

Хүнийг хайрлаж,хүнээр хайрлуулна гэдэг жаргал
Хүссэн бүхэнд олддогүй хэцүүхэн боловч амттайхан жаргал
Намрын навчисыг туучин чамруу очиж явахдаа
Нартад би хамгийн жаргалтай хүн байж билээ

Тэнгисийн хүчит долгио эргийн хадыг цохиод буцдаг шиг
Тэр бид хоёрын хайр тавилангийн хананд тулаад салсан
Жаргалтай цагийн дурсамж ард үлдэн хоцорч
Жавартай өвлийн салхи өмнөөс минь үлээж билээ

Олон оныг үдсэн ч одоо ч сэтгэлд тод байна
Орчлонд ийм нэгэн хайр байсаныг одоо л бичиж мөнхлөе
Хайрын тухай сүүлчийн энэ шүлэгээ бичээд
Хамгийн сүүлд нь гурван цэг тавьчихая . . .

БИ УДААН.....

Нар, сар,салхи ,бороог аргадаж би удаан суусан
Намрын өнгө орсон толгойгоо гудайлгаж би удаан суусан
Навчис нь сэрчигнэх тэр модны дор би удаан суусан
Намайг гэх хүн байх байхгүйг бодож би удаан суусан

Тэгэхэд бороо орж би удаан суусан
Тэр модны навчис борооны усаар уйлахыг харж би удаан суусан
Тэгээд тэр навчис бүр амьд юм шиг санагдаж би удаан суусан
Намайг халхалж өөрсдөө норсон тэр навчсыг өрөвдөж би удаан суусан

Нар, сар,салхи, бороо бид нэг юм гэж ойлгож би удаан суусан
Намайг угтах зам бороотой бас нартай байдаг гэж ойлгож би удаан суусан
Намайг хайрлах чиний сэтгэлийг ойлгоогүйгээ бодож би удаан суусан
Нар гарч бороо зогстол би удаан суусан

Тийм ээ,тэнд би удаан суусан

***ХЭН МЭДЭХ БИЛЭЭ***

Бусдын тухай би юу мэдэх билээ
Булгилсан хүсэл,буруутгаж болохгүй гэмшил байгаа ч юм бил үү
Би юу мэдэх билээ

Хэнд ч хэлэмгүй гунигаа тээгээд
Хэнэггүйхэн алхдаг ч юм бил үү
Би юу мэдэх билээ

Миний тухай хүн ярих нь надад сонин
Мэдэж байгаа юм шиг ярих нь өрөвдмөөр
Мичдээс цаашхи олон оддыг хэн тоолж барах билээ
Миний сэтгэлийн доторх түмэн бодлыг хэн тааж мэдэх билээ.

ҮГЭЭР ИЛЭРХИЙЛЭХ СЭТГЭЛ

Хамгийн сайхан цэцэгийг чамдаа өгье
Тиймээ хамгийн сайхныг нь
Хачин их хайрыг чамдаа өгье
Тиймээ сүү дэвэрч асгарах шиг

Нүцгэн модноос шүлэг ургуулж чамд өгье
Тиймээ зүрхнээс ургасан галт сарнай шиг
Нүүдэлийн шувууд үрээ орхиод нисдэггүй шиг
Тиймээ нүгэл буяны хорвоог чамтай хамт туулъя

Тиймээ ....... чамайг үүрээд ч гэсэн туулъя

***БАЙДАГ ЮМ УУ***

Дуулаад байхад ханадаггүй дуу гэж байдаг юм уу
Дурлаад байхад ханадаггүй сэтгэл гэж байдаг юм уу
Үзээд үзээд ханашгүй үзэсгэлэн гоо гэж байдаг юм уу
Үхэх төрөхийн завсар энэ чинь тэгээд байдаг юм уу

Дуулаад байхад ханадаггүй дуу гэж байдаг юм
Бүүвэйн дуу
Дурлаад байхад ханадаггүй сэтгэл гэж байдаг юм
Дурласан сэтгэл
Үзээд үзээд ханашгүй үзэсгэлэн гоо гэж байдаг юм
Төрсөн нутаг
Үхэх төрөхийн завсар энэ л байдаг юм аа

***ШҮЛГИЙН ТУХАЙ ШҮЛЭГ***

Сүнсний наймаачин шиг хэрээ тэнгэрээр нэг гуагалахад
Сүүлчийн галт шувуу уурлаж миний дэргэдээс ниснэ
Шөнийн харанхуй намайг хумин нөмөрч
Сүйрэл үхэлийн дуу тэнгэрт ганцаар ноёлов

Шүлэг минь чи тэгэхэд авралын элч болон босож
Шүүдрийн өвс бүхэнд намайг захиж хононо
Шөнийн харанхуйг сүүлэх нарны туяаг дуудаж
Шүлэг төрдөг сэтгэлийг минь шөнөжин бүүвэйлж хонов.

Шүлэг өөрөө ингэж сүүн цагаан сэтгэлийн үндэсийг хайрлаж ургуулдаг юм байна.

***Эхлэл***

Хөшиг нээгдэхэд жүжиг эхэлдэг шиг
Хүйнээсээ салаад миний амьдрал эхэлсэн
Хүсэл , хясал хоёрынхоо дунд
Хүний л жишигээр миний л амьдрал эхэлсээн

Алтан нарыг саран хааж хиртээх шиг
Аав ээж хоёрыг минь үхэл хааж хиртээхэд миний амьдрал эхэлсэн
Алаг хорвоод үрээ харж
Ааваа гэж дуудахад миний амьдрал эхэлсэн

Үлдээсэн хоолоо халааж идэхэд миний амьдрал эхэлсэн
Үгүйлэх сэтгэлээр ээжийгээ дурсахад миний амьдрал эхэлсэн
Үсээ бууралтахыг толинд хараад миний амьдрал эхэлсэн
Үхэл авч одоход миний амьдрал цоо шинээр эхэлнэ.

"Ухаантай хүнд өглөө болгон амьдрал эхэлдэг " гэж нэгэн хүний хэлсэн үг санаанаас
гарахгүй байсан учраас үүнийг бичсэн юм .

Сөүл. 2005.